Ortak Türkçe Bilegeni
Advertisement

Tanım

+a, +e eklerinin ortak gösterim biçimi +A iledir. Ad soylu ad türünde sözcük kuran yapım eklerinden biridir. Kök ya da gövde biçiminde olan adlara gelir.


Özellik

  • Addan ad yapan yapım ekidir.
  • +A olarak adlandırılır. Artı imi adlara geldiğini belirtir. A olarak büyük yazılması, +a ile +e olarak gelişini anlatır.
  • Ünlü uyumuna göre +a ya da +e biçiminde adlara yapım eki olarak gelir
    • Son seste a, o, ı, u var ise +a gelir
    • Son seste e, ö, i, ü var ise +e gelir
  • Yapım eki dışında "yönelme durum eki" olarak da kullanılır.


Örnekler

göz > +A > göze

suyun çıktığı yer, kaynak, pınar, çeşme; yama, örme; hücre


gür > +A > güre

güç, kuvvet, erke; kuvvetli, dinç, sık, gür; vahşi, azgın, haşarı, çekingen, korkak; yabancı, alışmamış "güre hayvan, güre pisi gibi", bir yaşından üç yaşına kadar olan at, kısrak; verimli olmayan toprak, mera


komut > +A > komuta

kumanda, askerlik işlerini ve davranışlarını yönetme.


ög > +A > öge

anne, ana, büyükanne; çok akıllı, çok yaşlı kimse;


sav > +A > sava

müjde, haber


tür > +A > töre

görenek, âhlak, adet, örf


tür > +A > türe

kanun, yasa, hukuk


tüz > +A > tüze

hak tanıma, adalet, adliye


uç > +A > uca

kuyruk sokumu, pöç; uç


yalaz > +A > yalaza

yalaz, alev


Kaynakça

  • Türkçenin Ekleri - Prof. Dr. Vecihe Hatiboğlu; TDK (Türk Dil Kurumu)
Advertisement